LEADER

Program Leader „na Równinie Wołomińskiej”
Nigdy społeczność wsi i małych miast nie miała możliwości tak bezpośredniego decydowania o tym, na co przeznaczone zostaną środki z Unii Europejskiej. Może nie są to jeszcze znaczące środki w stosunku do wszystkich środków, które napłyną do naszego kraju
z Unii w najbliższych latach, ale z pewnością takich środków, oddanych tak bezpośrednio do dyspozycji mieszkańców wsi, jeszcze nie było.

Program Leader realizowany w Europie od 1991 roku, a w Polsce od 2004 roku jest częścią większego Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich – PROW, określony jako tzw. Oś 4 – Leader w tym Programie. PROW jest jednym z kilku tzw. programów operacyjnych, które określają sposób wykorzystania środków unijnych w Polsce i dotyczy rozwoju obszarów wiejskich i małych miast. Ich mieszkańcy mogą korzystać także z innych programów operacyjnych.

PROW określa warunki na jakich różni Beneficjenci – osoby fizyczne, zarówno rolnicy, jak
i domownicy gospodarstw rolnych, przedsiębiorcy oraz osoby prawne – gminy, organizacje pozarządowe, spółki, spółdzielnie itp., a także parafie mogą korzystać ze środków programu. Środki w PROW podzielone są na tzw. Osie, a te z kolei na tzw. Działania. Z punktu widzenia Programu Leader ważne są Działania Osi 4, ale także Osi 3 PROW, a dokładnie trzy spośród czterech Działań tej Osi:

1. Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej;
2. Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw;
3. Odnowa i rozwój wsi.

O większość środków z PROW, podobnie jak w innych programach operacyjnych, należy zabiegać, składając projekty, w odpowiednich instytucjach wdrożeniowych – Urzędzie Marszałkowskim, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Wojewódzkim Urzędzie Pracy, departamentach różnych Ministerstw. Warunki ubiegania się o środki określane są w ministerstwach i w Urzędach Marszałkowskich. W Programie Leader jest inaczej. Społeczność wiejska danego obszaru, określonego przez nią dobrowolnie, powołuje organizację – specjalne stowarzyszenie zwane Lokalną Grupą Działania – LGD.
Ta organizacja opracowuje Lokalną Strategię Rozwoju – LSR. W tej Strategii LGD zawiera, jakie rodzaje projektów preferuje dla jej realizacji, określa sposób oceny projektów. Później po zatwierdzeniu Strategii przez Urząd Marszałkowski, zbiera projekty od Beneficjentów, dokonuje oceny ich zgodności ze Strategią, wybiera projekty do dofinansowania, ustala listy projektów wg określonych przez siebie w Strategii kryteriów oceny i przekazuje listy do odpowiednich instytucji wdrożeniowych, gdzie projekty, w kolejności podanej na listach, poddawane są tylko ocenie formalnej (w przypadku braków, Beneficjent wzywany jest do ich uzupełnienia), a następnie zawierane są umowy z Beneficjentami.

Dla realizacji LSR będzie można składać projekty na warunkach takich samych jak, określone zostały w trzech w/w Działaniach Osi 3 oraz na tzw. „małe projekty”. W dokumencie „Realizacja Lokalnej Strategii Rozwoju” podano podstawowe informacje, kto i na jakich warunkach, może zgłaszać projekty do LGD. Szczegóły znajdują się w odpowiednich rozporządzeniach na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi – www.minrol.gov.plw zakładce PROW 2007-2013. W dokumencie „Zakresy i koszty kwalifikowane dla operacji w ramach LSR” podano na co mogą być wykorzystane środki.

Beneficjenci Działań Osi 3 mogą też realizować swoje projekty, wnioskując bezpośrednio do instytucji wdrożeniowych, z pominięciem LGD.

LGD będzie zbierać projekty od potencjalnych Beneficjentów, oceniać je i przekazywać instytucjom wdrożeniowym, ale będzie też dysponować środkami na wspieranie potencjalnych Beneficjentów w przygotowaniu projektów, ich rozliczeniu itp.. Środki, osobne od tych, przeznaczonych na projekty Beneficjentów, LGD otrzyma na swoją działalność biurowo-administracyjną i działalność szkoleniowo-doradczą w 100%. LGD otrzyma też
w 100%, osobne środki na realizacje tzw. „projektów współpracy”, realizowane wspólnie
z innymi LGD w kraju i zagranicą.

Jak i dlaczego warto zaangażować się już dziś w działania związane z Programem Leader, zwłaszcza gdy jest się zainteresowanym pozyskaniem środków finansowych z tego Programu?

1. Każdy potencjalny Beneficjent i nie tylko, może być członkiem Lokalnej Grupy Działania. Koszty „udziału” – składki członkowskie, będą raczej małe (zadecydują
   o tym sami członkowie) – LGD otrzymuje w 100% środki na swoją działalność. Będąc członkiem LGD uczestniczy się w przyjęciu dokumentu LSR i w jego zmianach. Ma się wpływ na działalność LGD, wybór jego władz, a tym samym Rady – ciała, które podejmować będzie decyzje o wyborze projektów i ich pozycji na listach kierowanych do instytucji wdrożeniowych.

1. Zgodnie z przyjętą przez nas metodyką prac, każdy potencjalny Beneficjent może przygotować „Kartę projektu”, na której zawiera podstawowe informacje
   o planowanym przez siebie projekcie. Karty nie są zobowiązujące dla każdej ze stron – ostateczna realizacja projektu nie jest, w związku ze złożeniem Karty, wymagana
   i nie ma się też gwarancji uzyskania środków, ale fakt, że informacje zawarte
   w kartach stanowić będą podstawę do opracowania LSR, daje Beneficjentom, którzy wypełnią Karty, duże szanse uwzględniania w LSR rodzajów projektów, tożsamych lub podobnych do zgłoszonych na Kartach (w przyszłości Rada LGD podejmować będzie po pierwsze decyzje o zgodności zgłoszonego projektu z LSR).

1. Każdy z Beneficjentów może, choć ze względów organizacyjnych, będą to raczej reprezentanci z poszczególnych gmin, wziąć udział w pracach warsztatowych, na których wypracowane zostaną najważniejsze elementy LSR. Większa ilość osób będzie mogła wziąć udział w pracach Zespołów Roboczych, które przygotują propozycje rodzajów projektów dla realizacji LSR.

Choć wybór projektów jest samodzielną decyzją LGD, to w ocenie LSR, którą przeprowadzi Urząd Marszałkowski przed decyzją o przyznaniu danej LGD możliwości realizacji danej Strategii, brane będą m.in. pod uwagę innowacyjność projektów i ich wzajemne zintegrowanie czyli powiązanie ze sobą, wzajemne uzupełnianie się w formie tzw. „przedsięwzięć” – większych, złożonych projektów, składających się w jedną całość
z projektów poszczególnych Beneficjentów.

LGD „Równina Wołomińska” obejmie obszar wiejski gminy Wołomin (bez miasta) oraz obszary gmin Klembów, Poświętne, Tłuszcz (z miastem), Strachówka, Jadów, Zabrodzie.  Całkowita kwota, jaką w latach 2007-2013 (dokładnie 2009-2015) dysponować będzie LGD wynosi
8 423 420 zł, w tym na projekty Beneficjentów – 6 602 140 zł.
Zakresy i koszty kwalifikowane dla operacji w ramach LSR
„Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej” i „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw”
Pomoc przyznaje się na operację obejmującą inwestycje związane z podjęciem lub prowadzeniem działalności nierolniczej w zakresie określonym w wykazach, będących załącznikami do stosownych rozporządzeń oraz w zakresie wytwarzania produktów energetycznych z biomasy.

W przypadku „Różnicowania” dodatkowo w zakresie wynajmowania pokoi w budynku mieszkalnym oraz sprzedaży posiłków domowych lub świadczenia innych usług związanych z pobytem turystów
w gospodarstwie rolnym czyli agroturystyki.

Do kosztów kwalifikowanych obu operacji zalicza się koszty:

1. budowy, przebudowy lub remontu połączonego z modernizacją niemieszkalnych obiektów budowlanych wraz z zakupem instalacji technicznej oraz koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki;
2. nadbudowy, przebudowy lub remontu połączonego z modernizacją istniejących budynków mieszkalnych wraz z zakupem instalacji technicznej oraz koszty rozbiórki i utylizacji materiałów szkodliwych pochodzących z rozbiórki;
3. zagospodarowania terenu;
4. zakupu maszyn, urządzeń, narzędzi, wyposażenia i sprzętu;
5. zakupu sprzętu komputerowego i oprogramowania służącego wsparciu podejmowanej lub rozwijanej działalności gospodarczej (w „Różnicowaniu” – nierolniczej);
6. zakupu środków transportu, z wyłączeniem zakupu samochodów osobowych przeznaczonych do przewozu mniej niż 8 osób wraz z kierowcą, z tym że w przypadku zakupu pojazdów samochodowych, naczep lub przyczep:

1. 1. w wysokości nieprzekraczającej trzykrotności pozostałych inwestycyjnych kosztów kwalifikowalnych operacji – w przypadku działalności nierolniczej w zakresie świadczenia wyłącznie usług transportowych,
   2. w wysokości nieprzekraczającej równowartości pozostałych inwestycyjnych kosztów kwalifikowalnych operacji – w przypadku działalności nierolniczej w zakresie innym niż usługi transportowe;

1. rat zapłaconych tytułem wykonania umowy leasingu, nieprzekraczające ceny netto nabycia rzeczy, o których mowa w pkt 4-6, jeżeli przeniesienie własności tych rzeczy na beneficjenta nastąpi w okresie realizacji operacji, lecz nie później niż do dnia złożenia wniosku o płatność ostateczną.

„Odnowa i rozwój wsi”
Pomoc przyznawana jest w formie refundacji części, związanych z realizacją operacji, kosztów:

1. budowy, przebudowy, remontu lub wyposażania obiektów publicznych pełniących funkcje rekreacyjne, sportowe i społeczno-kulturalne, w tym świetlic i domów kultury,
   z wyłączeniem szkół, przedszkoli i żłobków;
2. budowy, przebudowy, remontu lub wyposażenia obiektów małej architektury;
3. budowy, przebudowy lub remontu obiektów sportowych, ścieżek rowerowych, szlaków pieszych, placów zabaw, miejsc rekreacji, przeznaczonych do użytku publicznego,
4. zakupu towarów służących przedsięwzięciom związanym z kultywowaniem tradycji społeczności lokalnych oraz tradycyjnych zawodów;
5. związane z kształtowaniem obszarów o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców, sprzyjających nawiązywaniu kontaktów społecznych, ze względu na ich położenie oraz cechy funkcjonalno-przestrzenne, w szczególności przez odnawianie lub budowę placów parkingowych, chodników lub oświetlenia ulicznego;
6. urządzania i porządkowania terenów zielonych, parków lub innych miejsc wypoczynku;
7. budowy, przebudowy lub remontu infrastruktury turystycznej;
8. zagospodarowania zbiorników i cieków wodnych w celu wykorzystania ich do rekreacji
   lub w celu poprawy estetyki miejscowości;
9. rewitalizacji budynków wpisanych do rejestru zabytków lub objętych wojewódzką ewidencją zabytków, używanych na cele publiczne oraz obiektów małej architektury, odnawiania lub konserwacji lokalnych pomników historycznych i miejsc pamięci;
10. zakupu i odnawiania obiektów charakterystycznych dla danego regionu lub tradycji budownictwa wiejskiego i ich adaptacji na cele publiczne;
11. budowy, przebudowy, remontu lub wyposażania obiektów budowlanych przeznaczonych na cele promocji lokalnych produktów i usług, w tym pawilonów, punktów wystawowych, sal ekspozycyjnych lub witryn;
12. odnawiania elewacji zewnętrznych i dachów w budynkach architektury sakralnej wpisanych do rejestru zabytków lub objętych wojewódzką ewidencją zabytków
    i cmentarzy wpisanych do rejestru zabytków;
13. wyburzenia i rozbiórki zdewastowanych obiektów budowlanych w celu uporządkowania terenu w miejscowości, jeżeli niemożliwe jest ich odnowienie i dalsze użytkowanie
    – w zakresie koniecznym do realizacji operacji wymienionych w pkt 1-12;
14. zakupu materiału siewnego lub nasadzeniowego roślin wieloletnich;
15. zakupu sprzętu, materiałów i usług, służących realizacji operacji;
16. ogólnych, które są bezpośrednio związane z przygotowaniem i realizacją operacji.

„Małe projekty”
Zakres realizacji małych projektów:

1. podnoszenie świadomości społeczności lokalnej, w tym przez organizację szkoleń i innych przedsięwzięć o charakterze edukacyjnym i warsztatowym dla podmiotów z obszaru objętego LSR, innych niż realizowane w ramach działania, którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy
   z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich;
2. podnoszenie jakości życia społeczności lokalnej na obszarze objętym LSR, w tym przez:
   1. udostępnianie urządzeń i sprzętu komputerowego, w tym urządzeń i sprzętu umożliwiającego dostęp do Internetu,
   2. organizację imprez kulturalnych, rekreacyjnych lub sportowych;
3. rozwijanie aktywności społeczności lokalnej, w tym przez:
   1. promocję lokalnej twórczości kulturalnej z wykorzystaniem lokalnego dziedzictwa, w tym kulturowego, historycznego lub przyrodniczego,
   2. kultywowanie miejscowych tradycji, obrzędów i zwyczajów,
   3. kultywowanie języka regionalnego i gwary,
   4. kultywowanie tradycyjnych zawodów i rzemiosła;
4. rozwijanie turystyki lub rekreacji na obszarze objętym LSR, w tym przez:
   1. utworzenie lub zmodernizowanie bazy informacji turystycznej oraz stron internetowych, przygotowanie i wydanie folderów oraz innych publikacji informacyjnych dotyczących obszaru objętego LSR,
   2. budowę, odbudowę lub oznakowanie małej infrastruktury turystycznej, w szczególności punktów widokowych, miejsc wypoczynkowych lub biwakowych, tras narciarstwa biegowego lub zjazdowego, szlaków wodnych, szlaków rowerowych, szlaków konnych, ścieżek spacerowych lub dydaktycznych;
5. zachowanie, odtworzenie, zabezpieczenie lub oznakowanie cennego, lokalnego dziedzictwa krajobrazowego i przyrodniczego, w szczególności obszarów objętych poszczególnymi formami ochrony przyrody, w tym obszarów Natura 2000;
6. zachowanie lokalnego dziedzictwa kulturowego i historycznego, w tym przez:
   1. odbudowę albo odnowienie lub oznakowanie budowli lub obiektów małej architektury wpisanych do rejestru zabytków lub objętych wojewódzką ewidencją zabytków,
   2. odnowienie dachów lub elewacji zewnętrznych budynków wpisanych do rejestru zabytków lub objętych wojewódzką ewidencją zabytków,
   3. remont lub wyposażenie muzeów,
   4. remont lub wyposażenie świetlic wiejskich;
7. inicjowanie powstawania, przetwarzania lub wprowadzania na rynek produktów i usług opartych na lokalnych zasobach, tradycyjnych sektorach gospodarki lub lokalnym dziedzictwie, w tym kulturowym, historycznym lub przyrodniczym, albo podnoszenie jakości takich produktów;
8. wykorzystanie energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w celu poprawienia warunków prowadzenia działalności kulturalnej lub gospodarczej, w tym rolniczej.

Koszty podlegające refundacji w ramach realizacji małych projektów

Kosztami podlegającymi refundacji w ramach realizacji małych projektów są koszty:

1. ogólne:
   1. przygotowania dokumentacji technicznej małego projektu, obejmujące koszty: kosztorysów, projektów architektonicznych lub budowlanych, dokumentacji geologicznej lub hydrologicznej, wypisów lub wyrysów z katastru nieruchomości,
   2. opłat za patenty lub licencje,
   3. badań lub analiz,
   4. sprawowania nadzoru autorskiego lub inwestorskiego;
2. robót budowlanych;
3. wynagrodzenia za świadczenie usług, w tym usług prawniczych lub księgowych;
4. podłączenia do Internetu;
5. opracowania, druku lub powielenia oraz dystrybucji materiałów informacyjnych lub szkoleniowych, w tym audiowizualnych, dotyczących małego projektu, zakupu lub wynajęcia powierzchni reklamowych, zakupu czasu antenowego oraz zamieszczenia materiałów prasowych w prasie;
6. najmu sal lub innych powierzchni lub dzierżawy gruntu;
7. zakupu materiałów lub przedmiotów, w tym materiału siewnego lub nasadzeniowego roślin wieloletnich;

1. zakupu, najmu lub dzierżawy oraz montażu maszyn, urządzeń, narzędzi, wyposażenia, sprzętu lub oprogramowania, z wyłączeniem środków transportu, przy czym koszt zakupu podlega refundacji jedynie w przypadku, gdy koszt najmu albo dzierżawy przekraczałby koszt zakupu;
2. organizacji i przeprowadzenia wydarzeń promocyjnych, kulturalnych, rekreacyjnych lub sportowych;
3. wytyczenia lub oznakowania szlaków turystycznych, ścieżek dydaktycznych lub przyrodniczych, w tym pomników przyrody, obiektów małej infrastruktury turystycznej, obiektów historycznych, przyrodniczych, kulturowych lub sakralnych;
4. utworzenia lub aktualizacji baz danych, w tym bazy informacji turystycznej;
5. tworzenia stron internetowych;
6. upominków lub nagród do łącznej wysokości 5% pozostałych kosztów podlegających refundacji w ramach realizacji małych projektów;
7. wynagrodzenia lub pobytu osób prowadzących szkolenia;
8. podróży lub wyżywienia uczestników szkoleń;
9. noclegu uczestników szkoleń – w przypadku szkoleń trwających co najmniej dwa dni;
10. tłumaczeń, jeżeli osoby prowadzące szkolenia nie posługują się językiem polskim.

Koszty ogólne
Do kosztów ogólnych zalicza się koszty w wysokości nieprzekraczającej 10% pozostałych kosztów kwalifikowalnych, obejmujące koszty:

1. przygotowania dokumentacji technicznej operacji, w tym (w szczególności):
   1. kosztorysów,
   2. projektów architektonicznych lub budowlanych,
   3. ocen lub raportów oddziaływania na środowisko (nie ma w „Małych projektach”)
   4. dokumentacji geologicznej lub hydrologicznej,
   5. wypisów i wyrysów z katastru nieruchomości;
   6. usług geodezyjno-kartograficznych (nie ma w „Małych projektach”)
   7. projektów technologicznych (tylko w „Różnicowaniu” i „Mikroprzedsiębiorstwach”)
   8. usług rzeczoznawcy majątkowego (tylko w „Odnowie”)
2. opłat za patenty lub licencje;
3. sprawowania nadzoru inwestorskiego lub autorskiego i związane z kierowaniem robotami budowlanymi (w „Małych projektach” – nadzoru urbanistycznego, architektonicznego, budowlanego lub konserwatorskiego oraz usług zarządzania operacją).
4. przygotowania innych dokumentów niezbędnych do realizacji operacji (tylko w „Odnowie”).

W „Różnicowaniu” i „Mikroprzedsiębiorstwach” podano dodatkowo, że do kosztów zalicza się:

1. koszty transportu do miejsca realizacji operacji:
   1. materiałów służących realizacji operacji,
   2. maszyn, urządzeń, narzędzi, wyposażenia i sprzętu objętych operacją;
2. koszty montażu maszyn, urządzeń, narzędzi, wyposażenia i sprzętu objętych operacją.

Koszty zalicza się:

1. „Różnicowanie”, „Mikroprzedsiębiorstwa” i „Odnowa” – od dnia złożenia wniosku;
2. „Małe projekty” – od dnia zawarcia umowy;
3. Koszty ogólne – od 1 stycznia 2007 r.

————————————————————————————————-
Realizacja Lokalnej Strategii Rozwoju
Realizacja LSR odbywać się będzie poprzez projekty (operacje) przygotowywane
i realizowane przez różnych Beneficjentów.

1. LGD realizować będzie tylko projekty współpracy w ramach wydzielonej puli środków. Nie będzie składać projektów do w/w działań.
2. Miejsce zamieszkania lub siedziby beneficjenta to, z pewnymi wyjątkami, głównie obszary wiejskie i miasta do 5 tys. mieszkańców (nie dotyczy „małych projektów”).